• Dr. Deniz Aytekin

Covid-19, ayrılsak da beraber mi olacağız? Hay Bin Kunduz !!





Merhabalar,




Bu yazımda uzmanlık alanlarım olan spor ve kardiyolojinin biraz dışına çıkıp, dikkatimi çeken farklı bir konudan bahsetmek istiyorum.


Konumuz tabii ki korona salgını ile ilgili.


Tıp Fakültesi yıllarımın üzerinden hayli zaman geçti.


Bugünlerde yaşananlar o yılların bende yarattığı bazı duyguları çağrıştırdı. O yıllarda fakültede birinci sınıf, fizik kimya gibi derslerle geçerken, hekimliğe temel oluşturacak dersler ikinci ve sonrasındaki sınıflarda okutulurdu.


Parazitoloji adındaki dersimizde, insan bedeninde hastalık yapabilecek parazitlerden bahsedilirdi.


Dersi anlatan hocalarımızdan birinin laboratuvarda kaptığı bir parazite bağlı bir hastalığı vardı. Bu hastalıkta ayaklar o kadar şiş ve kocamandı ki tıp'ta bu duruma fil ayağı anlamına gelen 'Elefantiyazis' ismi verilmişti.


Görüntünün ürkütücü hali miydi beni çok etkileyen bilmiyorum. 17 yıllık hayatımda hiç o kadar savunmasız olmamıştım.


Hiçbir yere değmeme çabalarımı ve sürekli ellerimi yıkama isteğimi tüm hücrelerimde hissettiğimi hatırlıyorum :)


Kendimi 'mikrop' tan korumalıydım :)




Kimdir bu mikrop?


'Mikrop' kavramına gelmeden, modern tıbbı değiştiren, çok da eski yıllara uzanmayan 'Asepsi' kavramından bahsetmek istiyorum.


Sıklıkla ameliyat yeri ve ameliyatta kullanılan aletler için kullanılan asepsi kavramı, hastalıklara neden olan mikroorganizmaların (bakteriler, virüsler, mantarlar ve parazitler vb.) ortamdan yok edilmesi ya da öldürülmesi anlamına gelmektedir (1,2).


Anestezinin bulunması ile , tıp ve cerrahi biliminin önünde yepyeni ufuklar açılmıştı.


Ancak çok geçmeden yara yeri enfeksiyonu ve enfeksiyonun vücuda yayılması ile oluşan 'sepsis' nedeniyle hastalar ölmeye başladı.


Buna bir çeşit kirliliğin neden olabileceğini fark eden ilk hekim Macar bir kadın doğum uzmanı olan Ignaz Philipp Semmelweis idi (1818-1865). Doğum yaptırmadan önce hekiminin ellerini yıkamasının, hastanın ateşlenmesini engellediğini fark etmiş ancak bunun nedenine dair bir açıklama getirememişti. Çünkü henüz 'mikrop' kavramı bilinmiyordu. Meslektaşları ona şiddetle karşı çıktılar, deli damgası ile çalıştığı Viyana Genel Hastanesinden uzaklaştırıldı (1).


Mikrop kavramının öğrenilmesi için daha zamana ihtiyaç vardı.


Louis Pasteur 'un (1822-1895) mikrop teorisi, Joseph Lister 'in (1827-1912) Glasgow Üniversitesi 'nde cerrahi yara yeri enfeksiyonu için gözlemlere dayanarak karbol asidi kullanması ve nihayet Robert Koch 'un (1843-1910) Şarbon basilini keşfiyle mikrop kavramı belgelenmiş oldu (1).



Tüm bu bilgilerin bizimle ve günümüzle ne ilgisi var?


Modern bilimin 19.yüzyılda fark ettiği, benim ise 17 yaşımda tanıştığım 'mikrop' ile toplumun büyük bir kısmı Covid-19 nedeniyle ilk kez bu ciddiyette karşılaştı. Çocuklarımızın durumunun ise çok daha önemli ve kaygı verici olduğunu düşünüyorum.


Bir kaç hafta içerisinde neredeyse tüm mecralarda, korona, bulaşma, el yıkama, temizlenme ve ölüm dışında bir şey konuşulmaz oldu.


Bilimsel kanıtlarıyla gerekli olması bir yana, içine girdiğimiz bu yeni 'temizlik' durumunun hayatlarımızı kökten değiştireceğini düşünüyorum. Çeşitli kaynaklarda 'Koronafobi' veya 'Koronayak Sendromu' gibi klinik durumlardan bahsedilmekte (3,4).


Çin ' de yapılan bilimsel bir çalışmada Covid-19 salgını sırasında 7236 kişi incelenmiş. Bireylerin ruhsal sağlığının risk altında olduğu ve ciddi olarak etkilenebileceği saptanmıştır. Uyku bozukluğu, yaygın anksiyete bozukluğu, hipokondriyak kaygılarda artış ve depresyon riskinde belirgin artış olabileceği makalede vurgulanmakta. Sağlık çalışanları beklendiği gibi en riskli meslek grubu olarak bulunmuş. Ancak 35 yaş altı gençlerin ve salgın durumuna çok odaklanan, bunu yoğun yaşayan bireylerin de ruhsal rahatsızlık riskinin yüksek olduğu bulunmuştur (5).



Her ne kadar psikiyatrik hastalıkların tanı, tedavi ve önlenmesi profesyonel ilgi alanımın hayli dışında olsa da bugün yakın çevrem ve sosyal medyada gördüğüm örnekler, Covid-19 geçince bile psikolojik atmosferinin uzunca bir süre belki de kalıcı olarak bizlerle olacağını düşündürüyor.


Sanırım ayrılsak da beraber olmaya devam edeceğiz.




Ne yapabiliriz?


Konunun uzmanları çok daha detaylı ve tatmin edici bilgiler vereceklerdir. Korunma ve tedavide onların görüşlerine çok ihtiyacımız olacak.



Bu süreçte egzersiz faydalı olabilir mi?


Covid-19 özelinde olmayan çalışmalarda, egzersizin anksiyete, obsesif-kompulsif bozukluk ve depresyon gibi ruhsal hastalıkların tedavisinde faydalı olabileceğini düşündüren bulgular mevcuttur (6,7).


Bu bağlamda egzersizin, psikiyatri uzmanı hekimler ve psikologların önerisi dahilinde koruyucu, tedaviye edici bir araç olarak kullanılabileceğini düşünüyorum.


Son olarak salgın biter bitmez çocuklarımızı ve kendimizi rehabilite edici çabalar içinde olmamızın faydalı olacağını düşünüyorum.


Salgın sonrası ilk yapacağım, 7 yaşındaki oğlum Aslan ile çadırımızı alıp uygun bir yerde bir gece geçirmek olacak :)



#evdekalTürkiyem #evdekal

#hayatevesığar



Hepinize sağlıklı günler diliyorum,

İlginiz için teşekkürler.



Dr. Deniz AYTEKİN

Kardiyolog (Tıp Doktoru, MD)

Spor Fizyolojisi Doktoru (PhD)

@sporcukalpdoktoru



Referanslar:


  1. https://www.turkcerrahi.com/makaleler/cerrahinin-gelisimi/asepsi-ve-antisepsinin-tarihcesi/

  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Asepsis

  3. https://www.aa.com.tr/tr/koronavirus/koronavirus-korkusu-yeni-bir-psikolojik-vaka-ortaya-cikardi-koronafobi/1775623

  4. https://www.hurriyet.com.tr/mahmure/koronayak-ruh-hali-ve-koronafobi-41469806

  5. Generalized anxiety disorder, depressive symptoms and sleep quality during COVID-19 epidemic in China: a web-based cross-sectional survey Yeen Huang, Ning Zhao medRxiv 2020.02.19.20025395; doi: https://doi.org/10.1101/2020.02.19.20025395

  6. Herring, M. P., Lindheimer, J. B., & O’Connor, P. J. (2014). The Effects of Exercise Training on Anxiety. American Journal of Lifestyle Medicine, 8(6), 388–403. https://doi.org/10.1177/1559827613508542

  7. Physical exercise and obsessive-compulsive disorder Lilla K. Panyi Movement and Nutrition in Health and Disease 2018; 2: 1–10 | DOI: 10.5283/mnhd.8


Kapak ilüstrasyonu @robdobi


146 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör