• Dr. Deniz Aytekin

Covid-19 günlerinde evde egzersiz (2); Her koşulda egzersize devam mı, ne zaman bırakmalı?

Merhaba,



İçinde bulunduğumuz günler hem bedensel hem de ruhsal sağlığımızı tehdit etmekte. Egzersizin bu dönemde ne kadar faydalı, vücud dengemizin korunmasında temel olduğunu önceki yazılarımda detaylı anlatmaya çalışmıştım. Henüz okumadıysanız o yazılarıma da göz atmanızı öneririm.


Bu yazıda, yeni bilgiler ışığında bugünkü durumu kayıt altına alıp olası istenmeyen durumlarda egzersiz stratejimizi nasıl belirleyebileceğimizi sizlerle paylaşmak istiyorum.


Covid-19 salgını ilk olarak Aralık 2019 da Çin'in Wuhan kentinde, zatürre (pnömoni) ve solunum yetmezliği tablosu ile ortaya çıktı. Türkiye 'de ilk vaka ise 11 Mart 2020 tarihinde tanı aldı (1). Ülkemizde, Avrupa 'da vaka ve ölüm sayıları artmaya devam ediyor.


Çin'deki ilk vakadan bugüne kadar geçen sürede, hastalığın adı, kökeni, bulaş yolları, kuluçka süresi, seyri, komplikasyonları, tedavisi ve de korunmasına dair bilgiler güncellenmekte.


Oldukça bulaşıcı bir enfeksiyon olduğunu bildiğimiz COVID-19, damlacık ve doğrudan temas yoluyla yayılıyor. Ortalama kuluçka süresi 5,5 gün. Hastalığın yakınmaları, bulguları ilk 11–12 gün içerisinde izleniyor. Semptomatik olgularda en sık belirti ateş, yorgunluk, kas ağrısı (miyalji), boğaz ağrısı ve kuru-gıcık öksürük. Daha nadir olarak ise bulantı-kusma ve ishal (diyare) gözlenebiliyor. Hastaneye yatışın en sık nedeni zatürre (pnömoni) ve solunum yetmezliği (1).


Temelde bir solunum yolları enfeksiyonu gibi tanımlanmış olsa da son bilgiler ışığında kalp ve dolaşım sisteminin de virüs tarafından hedef alındığını görmekteyiz. Enfeksiyon, miyokardit denen kalp kası harabiyeti (iltihaplanması), kalp krizi, ritim bozuklukları ve toplardamar pıhtısı (venöz tromboemboli) gibi çok sayıda doğrudan veya dolaylı kalp problemine neden olabiliyor (1,2,3).


Evde kapalı kaldığımız, özgürlüklerimizin kısıtlandığı bu günlerde aklınızı meşgul eden bir çok sorun olduğunu tahmin edebiliyorum. Yıllar içerisinde, beni sıkıntıya sokan durumları egzersiz ile aşmayı öğrenmiş biriyim. Eminim ki sizlerin arasında da böyle düşünenler vardır. Ayrıca fizyolojik faydaların (performans, kilo kontrolü, bağışıklık sistemi güçlenmesi vb.) devamı için de egzersiz çok önemli.


Peki salgın günlerinde her koşulda egzersize devam etmeli miyiz ya da hangi durumlarda egzersize ara vermemiz uygun olacaktır?


Covid-19 hastalığı ile ilgili devam eden çalışmalar sonucunda yeni bilgilere sahip oluyoruz. Bu yazıda geçen önerilerin çoğunluğu genel 'enfeksiyon' kavramı çerçevesindedir, konuya dair Covid-19 'a spesifik öneriler henüz mevcut değildir. Covid-19 özelinde mevcut önerileri daha sıkı uygulamak gerekebilir.



Önerileri özetleyecek olursak;


  1. Hafif bir boğaz ağrısı, baş ağrısı, burun akıntısı, burun-kulakta dolgunluk hissi vb. şikayetler varsa ancak ateş yüksekliği, balgam çıkarma, hırıltılı soluma eşlik etmiyorsa bugüne kadar genel önerimiz hafif orta şiddet antrenmanlara devam edilebileceği yönündeydi. Ancak Covid-19 riski nedeniyle bu gibi hafif şikayetlerde de egzersize ara verip en azından 48 saat seyri görmek uygun olacaktır.

  2. Yaygın kas ağrıları, lenf bezlerinde büyüme, şiddetli kırıklık, bulantı-kusma, ishal, ani gelişen işitme-tad-koku kaybı vb. durumlardan herhangi biri varsa Covid-19 şüphesi nedeniyle egzersize ara vermemiz uygun olacaktır.

  3. Ateş varsa (subfebril >37,5 bile olsa) egzersize mutlaka ara verilip olası enfeksiyon açısından değerlendirme yapılmalıdır.

  4. Yeni başlayan çarpıntı, hafif de olsa her türlü göğüs ağrısı, nefes darlığı, solunum sayısında artış, sabah dinlenme nabzında artış, gün içerisinde tansiyonda düşme vb. durumlarda da egzersize ara verilmeli ve hekime danışılmalıdır (4,5).


Son olarak, sosyal medyada, yüksek şiddet ve hacimde saatlerce trainer 'de bisiklet süren, yüksek nabızda antrenman yapan çok insan olduğunu üzülerek görüyorum. Sevgili arkadaşlar, ülkemizde enfeksiyon çok hızlı yayılıyor, vaka sayıları katlanarak artıyor. Bağışıklık sistemimizi geçici de olsa baskılayacak bu gibi antrenman programlarından lütfen uzak durun. Haftada 3 gün, günde 60 dakikayı geçmeden, orta şiddeti (maksimum nabız değerinin %60-75 'ini) aşmadan yapılan egzersizler bizlere yeterli olacaktır.


Hepinize sağlıklı mutlu günler diliyorum.


Dr. Deniz AYTEKİN

Kardiyolog (Tıp Doktoru, MD)

Spor (Egzersiz) Fizyolojisi Doktoru (PhD).








Referanslar:


  1. Türk Kardiyoloji Derneği Uzlaşı Raporu: COVID-19 Pandemisi ve Kardiyovasküler Hastalıklar Konusunda Bilinmesi Gerekenler (25 Mart 2020) Turk Kardiyoloji Derneği Arsşivi 2020;48 Suppl 1: 1-48 doi: 10.5543/tkda.2020.97198

  2. Tian-Yuan Xiong, Simon Redwood, Bernard Prendergast, Mao Chen, Coronaviruses and the cardiovascular system: acute and long-term implications,European Heart Journal, , ehaa231,https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehaa231

  3. Madjid M, Safavi-Naeini P, Solomon SD, Vardeny O. Potential Effects of Coronaviruses on the Cardiovascular System:A Review.JAMA Cardiol.Published online March 27, 2020. doi:10.1001/jamacardio.2020.1286

  4. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/beslenmehareket-haberler/enfeksiyon-hastaliklarinda-fiziksel-aktivite-ve-egzersiz.html

  5. Institute of Medicine (US) Committee on Military Nutrition Research. Military Strategies for Sustainment of Nutrition and Immune Function in the Field. Washington (DC): National Academies Press (US); 1999. 17, Exercise, Infection, and Immunity: Practical Applications.Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK230961/

266 görüntüleme2 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör