• Dr. Deniz Aytekin

NABIZ SAYISININ NORMALİ NEDİR?




Kalp hızı (nabız), kalbin dakikadaki atım sayısıdır. Nabız, normal sınırlar içinde, düşük olduğu oranda, sağlıklı ve uzun bir ömrün müjdecisidir. Amerikan Kalp Cemiyeti (AHA) ortalama normal kalp hızını 60 ile 100 atım/dakika olarak belirtmektedir.


Bu normal değerlerin, klinik şartlarda yapılan ölçümlerle belirlendiği unutulmamalıdır. ‘’Beyaz Önlük Etkisi’’ denilen stres faktörü, bu değerin olduğundan daha yüksek çıkmasına neden olabilir. Gerçek hayat verilerinin bilinmesi zor olduğu kadar çok da önemlidir.


Son yıllarda saatlerimizin arkasında renkli ışıklar mevcut. Bu ‘Fotopletismografi’ (PPG) teknolojisiyle donatılmış giyilebilir cihazlar, gerçek hayat kalp hızı verilerine sahip olmamıza yardımcı olabilir.


Günlük pratiğimde en sık karşılaştığım sorulardan bir tanesi, kalp hızım normal mi, normal kalp hızı ne olmalı?


Bu sorunun cevabına yönelik 2019 yılı haziran ayında Nature dergisinde yayımlanan ilginç bir çalışmadan bahsedeceğim. Çalışma 2014-2018 yılları arasındaki dört yıl boyunca 66.788 kişinin toplam 3.144.332 ölçümüne dayanmakta. Çalışma sonuçları, PPG tekniğiyle yapılan ölçümlerin bu konuda altın standart olan EKG (elektrokardiyografi) ölçümleri ile uyumlu olduğunu göstermiştir.



Yüksek istirahat nabzı, kalp-damar hastalıkları ve tüm nedenlere bağlı ölüm hızlarının artışı ile ilişkili olduğunu belirtmiştim. İstirahat nabzının doğru, güvenilir ve stres faktöründen arınmış olarak ölçülebilmesi bu bağlamda önem kazanmaktadır.



Çalışma sonuçlarında kalp hızı ve kalp hızı değişkenliği değerlerinin yaş ile azaldığını görüyoruz. 18-45 yaş, 45-60 yaş ve 60 üstü yaş grupları değerlendirildiği zaman 95 persantilde sırasıyla <110/dk, <100/dk ve <95/dk nabızlarda olduğu izlenmekte.




Yaşla beraber kalp hızı ve kalp hızı değişkenliği değerlerindeki izlenen azalma, yaşa bağlı otonom (istemsiz çalışan) sinir sistemi değişikliklerine bağlanabilir.




Artmış kalp hızının kalp damar sağlığı risk faktörleri, endotelyal disfonksiyon, koroner plak erozyonu ve plak rüptürü ile ilişkili olduğu bilinmektedir.


Çalışmada yüksek kolesterol, yüksek tansiyon, yüksek şeker, geçirilmiş kalp krizi, geçirilmiş felç (inme) ve damar sertliği öyküsü olanlarda yüksek kalp hızı değerleri saptanmıştır.



Ayrıca KOAH hastaları (kronik obstrüktif akciğer hastalığı), uyku apne sendromu hastaları ve astım hastalarında da yüksek kalp hızı değerlerine izlenmiştir.


Kadınlarda, erkeklere göre ortalama dakikada 6 vuru daha yüksek kalp atışı gözlenmiş. Bu durum kadın kalbinin erkek kalbine oranla daha küçük olması ve dolayısıyla atım hacminin daha düşük olmasına bağlı olabilir.



Çalışmada bazı ırksal farklılıklar da izlenmiştir. Afrika-Amerikalıların, Kafkas ırkına göre daha yüksek kalp atım sayısına sahip olduğu saptanmıştır.


Vücut kütle indeksi (BMI veya VKİ) arttıkça kalp atım sayısının arttığı, aşırı zayıf bireylerde de kalp atım sayısının yine artış gösterdiği izlenmiştir.


Dakikadaki nabız sayısı, günlük atılan adım sayısıyla azalmaktadır. Günde atılan her 5000 adım, kalp dakika atım sayısında ortalama 1 azalma yapmaktadır. Düzenli fiziksel aktivitenin kalp damar sağlığı üzerine ve tüm nedenlere bağlı ölüm üzerine bilinen olumlu etkilerini destekleyen bir veri olarak düşünülebilir.




Sonuç olarak;

1. İstirahat nabzı ölçülmesinde PPG teknolojisiyle donatılmış cihazlar güvenle kullanılabilir.

2. İstirahat nabız değerleri ile genel sağlık ve sağ kalım arasında anlamlı ilişki mevcuttur. Sağlık arttıkça nabız azalır.

3. Gerçek yaşam verilerine dayanarak ortalama kalp hızı

a. Çalışma grubumuzun ortanca (medyan) nabzı 77.6/dk

b. Kadınlarda ortalama 79,3 ± 14/dk

c. Erkeklerde ortalama ise 73,8±14,5/dk

4. Yaş arttıkça kalp hızı ve kalp değişkenliği azalmaktadır.

5. Kalp atış hızında ırksal farklılıklar vardır

a. Kafkas ırkında 75,9±14,5/dk

b. Afrika-Amerikalılarında 81,4±14/dk

c. Latin kökenlilerde 78,6±14,3/dk

d. Asya kökenlilerde 79,2±14,3/dk

6. Vücut kütle indeksi (VKİ)

a. <18,5 ve >30 olanlarda istirahat nabzı yüksek

b. 18,5-30 arası olan normal kilolularda ise daha düşük

7. Kalp hastalığı risk faktörleri veya kalp damar hastalığı olanlarda istirahat nabzı yüksek


Son olarak bence önemli bir nokta, normal nabız değerlerinin arzu edilen nabız değerlerinden farkı olabileceğinin bilinmesidir.


Bu çalışmada gördüğümüz normal değerler, arzu ettiğimiz nabız değerlerinden biraz yüksek. İncelenen bireylerin çok azının (%3.9) günlük >8.000 adım attığı izlenmekte. Çalışmaya dahil bireylerin düşük egzersiz hacimleri bu sonuca neden olmuş olabilir.


Ortalama nabzınızın düşük, çok sevip çok sevildiğiniz, egzersiz yaptığınız anların bol olduğu sağlıklı bir yaşam diliyorum.



Dr.Deniz AYTEKİN

Kardiyoloji Uzmanı

Spor Fizyolojisi Doktoru (PhD)

@sporcukalpdoktoru



Kaynak:

Avram, R., Tison, G.H., Aschbacher, K. et al. Real-world heart rate norms in the Health eHeart study. npj Digit. Med. 2, 58 (2019). https://doi.org/10.1038/s41746-019-0134-9

488 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör