• Dr. Deniz Aytekin

Nicolas Portal neden öldü

Nicolas Portal ‘ın anısına.


Sporcularda ritim bozukluğu ve ani ölüm


Eski bir profesyonel bisikletçi, Team Sky ’ın en görkemli yıllarının sportif direktörü; Chris Froome, Geraint Thomas ve Egan Bernal ’in Sarı Mayo kazanmasında çok emeği olan Nicolas Portal’ın 3 Mart 2020’de 40 yaşında, evinde ‘kalp krizi’ nedeniyle hayatını kaybettiği bildirildi.



Kesin ölüm nedeni yapılacak otopsi sonucunda ilerleyen günlerde açıklanacaktır. Bildiğimiz kadarıyla Nico 2010 yılında, 30 yaşında, Kalp Ritim Bozukluğu nedeniyle profesyonel bisiklet sporunu bırakmak zorunda kalmıştı.


Her ölüm anidir. Ölüm, üzerine düşünülmesi, konuşulması ve de yüzleşmesi en zor konulardan, belki de en zoru. Sporcu ölümleri ise özel bir yere sahip. Sporcuların genç, sağlıklı olmaları, göz önünde bulunmaları ve sporun ölümle beraber anılmasının ağırlığı gibi nedenlerle toplumu şoke edici haberlere konu olabilirler. Yaşananlar kamera ile kayıt altına alındığı durumlarda ise ciddi korku ve üzüntüye neden olmaktadır.


Bu yazıda sporcularda ritim bozukluklarını ve ani ölüm olgusunu değerlendirmek istiyorum.

Uzun yıllar düzenli egzersiz ve spor yapılması, egzersizin şiddet ve süresiyle de ilişkili olmak üzere bazı kalp ritim değişikliklerine neden olabilir. İstirahat nabzında azalma, artan vagal tonus nedeniyle ileti sürelerinde gecikmeler, egzersize fizyolojik cevap olarak gerçekleşmektedir ve normaldir. Ayrıca Atriyal Fibrilasyon adı verilen düzensiz, hızlı kalp atışlarıyla karakterize bir ritim bozukluğu sporcularda genel topluma göre fazla gözlenebilir. Uygun tedavi ile sorunsuz bir ömür mümkündür.


Sporcularda ve tabii ki genel toplumda, hayati risk taşıyan belli ritim bozuklukları ise tanı ve tedavi de özel ilgi gerektirmektedir.


1. Kanalopatiler, kalıtımsaldır ve genç sporcu ölümlerinin %2-4 ‘nden sorumludur.

a. Uzun QT sendromu (en sık),

b. Kısa QT sendromu,

c. Brugada sendromu,

d. Katekolaminerjik Polimorfik VT

2. Ventriküler ekstrasistoller ve Taşiaritmiler. Bu grup aritmiler basit iyi huylu ekstra vurulardan kompleks hayatı tehdit edici taşiaritmilere kadar geniş bir yelpazeyi içerir. Bireye has yaklaşım gerektirir.

3. Supraventriküler Aritmiler, hayati tehdit oluşturan nedenler arasında ilk sırada yer almasalar da uygun tedavi gerektiren durumlardır.

4. Pre-eksitasyon ve ileri derecede ileti kusurları. Spora bağlı değillerdir, genel popülasyon ve sporcularda uygun tedavi ile sorunsuz yaşamın mümkün olduğu durumlardır.





Ani ölüm riski, atletlerde genel popülasyondaki yaşıtlarına göre 2,8 kat fazladır. Spora bağlı ani ölüm insidansı (ortaya çıkma hızı, oranı) 1/40.000 veya 1/80.000 atlet yılıdır. Erkekler kadınlara göre çok daha risklidir. Birleşik Devletler ve Fransa ‘da yapılan uzun yılları kapsayan taramalarda spora bağlı ani ölümlerin %89-95 ‘i erkek bireylerde izlenmiştir. Siyah ırkta risk daha yüksektir. Yaşın artması da riski arttıran bir diğer faktördür, orta yaşlı erkeklerde insidans 6/100.000’lere çıkabilir. Özellikle kalp damar hastalığı risklerine sahip (sigara, şeker hastalığı, hipertansiyon, yüksek kolesterol, aile öyküsü) daha önceden hareketsiz kişilerde risk belirgin yüksektir.



Bazı sporlar ile kalbe daha çok yük biniyor, bisiklet ve triatlon bu sporlar arasındadır. 2006-2008 yılları arası ABD ‘de 959.214 triatlon katılımı arasında 14 ölüm vakası olmuş (1,5/100.000 ani ölüm riski), ölümlerin çok büyük çoğunluğu (13/14) yüzmede gerçekleşmiş. Oysa 2000-2010 yılları arasında yapılan 10,9 milyon kişinin koştuğu tam ve yarı maraton yarışları incelendiği zaman; sadece 59 sporcu kardiyak arrest yaşadığı, bunların 42 tanesinin öldüğü (insidans 0.54/100.000) saptanmıştır. Maratona bağlı ölümlerin çoğu, maratonun son kısmında gerçekleşmektedir.




Sporcularda ani ölüm nedenlerine bakacak olursak;

1. 35 yaş altı gençlerde ABD’de spora bağlı ani kardiyak ölümün en sık nedeni hipertrofik kardiyomyopati ve koroner anomaliler iken, Danimarka ve İtalya’da ise kalbin sağ karıncık bozukluklarıdır (ARVD). Bu morfolojik problemler ritim bozukluğu açısından uygun ortam yaratarak sporcuların hayatı tehdit edici ritim bozukluğu yaşamasına neden olabilirler.

2. İlerleyen yaşla beraber (>35 yaş) ise kalp damar daralması/tıkanıklığı (ateroskleroz) ilk sırayı almaktadır.


Tüm bu can sıkıcı istatistiklere rağmen ömür veya yaşam süreleri incelendiği zaman; sporcular, spor yapmayan akranlarına göre çok daha uzun yaşıyorlar. Unutulmamalı ki düzenli orta şiddette egzersiz yapan bireyler, sedanter akranlarına göre ortalama 7 yıl daha fazla yaşıyor. Bisiklet sporunun en prestijli yarışlarından Tour de France sporcuları uzun yıllar boyunca izlendiğinde (1947-2012) kardiyovasküler ölüm riski açısından hareketsiz bireylere göre %43 daha düşük riske sahip oldukları izlenmiştir. Bisiklet gibi kalp açısından zorlayıcı bir sporu profesyonel olarak yapanlar bile kendi akranlarından uzun yaşıyor. Ayrıca kayaklı koşu sporcularını inceleyen çalışmalarda, endurans sporları arasında özel bir yeri olan bu sporu yapanların, kardiyovasküler ve tüm nedenlere bağlı mortalite (ölüm) oranlarının genel topluma göre çok düşük olduğunu göstermiştir.



Sonuç olarak sporcularda spora bağlı ani ölüm riski genel topluma göre yüksek olsa da uzun vadede değerlendirme yapıldığında amatör ve profesyonel sporcular daha sağlıklı ve uzun yaşıyorlar.


Spor yaparken düzenli kontroller yapılarak, kalp hastalığına neden olabilecek kötü alışkanlık ve yaşam koşullarından uzak kalarak sağlığımızı korumamız mümkün.


Geçmişinde spor olan veya yeni başlayan master atletlerin çok daha dikkatli olması gerekmektedir. Sağlık ile ilgili kaygıları öncelemeli, yarışmayı ise bu yolda motivasyon veren bir araç gibi düşünmeliyiz.


Hepinize spor dolu sağlıklı bir yaşam dilerim.


Dr. Deniz AYTEKİN



REFERANSLAR:

1. Circulation. 2011 Aug 9;124(6):672-81. doi: 10.1161/CIRCULATIONAHA.110.008979. Epub 2011 Jul 25.Sports-related sudden death in the general population.Marijon E, Tafflet M, Celermajer DS, Dumas F, Perier MC, Mustafic H, Toussaint JF, Desnos M, Rieu M, Benameur N, Le Heuzey JY, Empana JP, Jouven X.

2. Int J Sports Med. 2011 Aug;32(8):644-7. doi: 10.1055/s-0031-1271711. Epub 2011 May 26.Increased average longevity among the "Tour de France" cyclists.Sanchis-Gomar F, Olaso-Gonzalez G, Corella D, Gomez-Cabrera MC, Vina J.

3. Eur Heart J. 2013 Oct;34(40):3145-50. doi: 10.1093/eurheartj/eht347. Epub 2013 Sep 3.Mortality of French participants in the Tour de France (1947-2012).Marijon E, Tafflet M, Antero-Jacquemin J, El Helou N, Berthelot G, Celermajer DS, Bougouin W, Combes N, Hermine O, Empana JP, Rey G, Toussaint JF, Jouven X.

4. Circ Arrhythm Electrophysiol. 2014 Apr;7(2):212-7. doi: 10.1161/CIRCEP.113.001034. Epub 2014 Mar 7.Public health burden of sudden cardiac death in the United States.Stecker EC, Reinier K, Marijon E, Narayanan K, Teodorescu C, Uy-Evanado A, Gunson K, Jui J, Chugh SS.

5. Gherardo Finocchiaro, Michael Papadakis, Jan-Lukas Robertus, Harshil Dhutia, Alexandros Klavdios Steriotis, Maite Tome, Greg Mellor, Ahmed Merghani, Aneil Malhotra, Elijah Behr, Sanjay Sharma, Mary N. SheppardJ Am Coll Cardiol. 2016 May, 67 (18) 2108-2115.

6. Dan Med J. 2016 Dec;63(12). pii: B5321.Sudden cardiac death: a nationwide cohort study among the young.Risgaard B.

7. JAMA. 2013 Aug 14;310(6):642-3. doi: 10.1001/jama.2013.8711.Incidence of sports-related sudden death in France by specific sports and sex.Marijon E, Bougouin W, Périer MC, Celermajer DS, Jouven X.

8. Am Coll Cardiol. 2017 May, 69 (21) 2672-2673. Global Incidence of Sports-Related Sudden Cardiac DeathDivyanshu Mohananey, Ahmad Masri, Ria M. Desai, Shaman Dalal, Dermot Phelan, Mohamed Kanj, Oussama Wazni, Brian P. Griffin, Milind Y. DesaiJ

9. J Am Coll Cardiol. 2003 Dec 3;42(11):1959-63.Does sports activity enhance the risk of sudden death in adolescents and young adults?Corrado D1, Basso C, Rizzoli G, Schiavon M, Thiene G.

10. J Am Coll Cardiol. 2015 Dec 1;66(21):2350-2355. doi: 10.1016/j.jacc.2015.09.033. Epub 2015 Nov 2.Eligibility and Disqualification Recommendations for Competitive Athletes With Cardiovascular Abnormalities: Task Force 1: Classification of Sports: Dynamic, Static, and Impact: A Scientific Statement From the American Heart Association and American College of Cardiology.Levine BD, Baggish AL, Kovacs RJ, Link MS, Maron MS, Mitchell JH.

11. Int. J. Cardiovasc. Sci. vol.32 no.4 Rio de Janeiro July/Aug. 2019 Epub Aug 12, 2019 Sudden Cardiac Death in Sports: Why Its Prevalence is So Different by Gender? Cléa Simone Sabino de Souza Colombo, Nabil Ghorayeb,Thiago Ghorayeb Garcia, Ricardo ContesiniFrancisco

12. Open Heart 2016;3:e000321. doi: 10.1136/openhrt-2015-000321 Estimated incidence and risk factors of sudden unexpected death Lewis ME, Lin F, Nanavati P, et al

13. Sudden Cardiac Death in Young AthletesBy Leonid MakarovSubmitted: November 13th 2019Reviewed: November 24th 2019Published: January 20th 2020DOI: 10.5772/intechopen.90627

14. Eur Heart J. 2013 Dec;34(47):3624-31. doi: 10.1093/eurheartj/eht188. Epub 2013 Jun 11.Risk of arrhythmias in 52 755 long-distance cross-country skiers: a cohort study.Andersen K, Farahmand B, Ahlbom A, Held C, Ljunghall S, Michaëlsson K, Sundström J.

15. Future Cardiol. 2013 Jan;9(1):119-36. doi: 10.2217/fca.12.81.Exercise and heart disease: from athletes and arrhythmias to hypertrophic cardiomyopathy and congenital heart disease.Zaidi A, Sharma S.

16. Int J Cardiol. 2016 Nov 15;223:222-223. doi: 10.1016/j.ijcard.2016.08.155. Epub 2016 Aug 8.Incidence of sudden cardiac death in professional cycling: Sudden cardiac death and exercise.Santos-Lozano A, Sanchis-Gomar F, Garatachea N, Arrarás-Flores Á, Pareja-Galeano H5, Fiuza-Luces C, Joyner MJ, Lucia A.

17. Sports Med. 2007;37(4-5):448-50.Marathon cardiac deaths : the london experience.Tunstall Pedoe DS.

18. N Engl J Med. 2012 Jan 12;366(2):130-40. doi: 10.1056/NEJMoa1106468.Cardiac arrest during long-distance running races.Kim JH1, Malhotra R, Chiampas G, d'Hemecourt P, Troyanos C, Cianca J, Smith RN, Wang TJ, Roberts WO, Thompson PD, Baggish AL; Race Associated Cardiac Arrest Event Registry (RACER) Study Group.

19. JAMA. 2010 Apr 7;303(13):1255-7. doi: 10.1001/jama.2010.368.Sudden death during the triathlon.Harris KM, Henry JT, Rohman E, Haas TS, Maron BJ.

20. https://www.sportsci.org/jour/9804/tdn.html

21. Prog Cardiovasc Dis. 2019 Nov - Dec;62(6):505-514. doi: 10.1016/j.pcad.2019.09.001. Epub 2019 Sep 7.Cross-country skiing and running's association with cardiovascular events and all-cause mortality: A review of the evidence.Laukkanen JA, Kunutsor SK, Ozemek C, Mäkikallio T, Lee DC, Wisloff U, Lavie CJ.


634 görüntüleme1 yorum