• Dr. Deniz Aytekin

SPORDA KADIN KALBİ, ERKEK KALBİ.

Güncelleme tarihi: 28 Mar




Ani kardiyak ölüm veya ani kalp durması, batı toplumlarında tüm ölümlerin yaklaşık %13-20 ‘sinden sorumlu önemli bir sağlık problemidir. Egzersiz ile ilişkili olarak da meydana gelebilir. Egzersiz ile ilişkili ani kalp durması, orta-yüksek şiddette egzersiz sırasında veya sonrasındaki 1 saat içerisinde gelişen travmaya bağlı olmayan ani kalp durmasıdır.

Bu durum, kadınlarda erkeklere göre çok daha nadir görülmektedir. Erkekler açısından 7-32 kat daha fazla bir risk mevcuttur. Farklı etnisiteye sahip atletlerde de (Afrika-Amerikan vb.) bu fark izlenmeye devam etmektedir.

Birleşik Devletler ’de erkeklerde risk, bir milyon atlet yılında 5.01 iken kadınlarda 0.66 olarak belirtilmektedir. Alman ve Fransız serilerinde de benzer oranları görmek mümkündür.

Ayrıca rekreasyonel ya da profesyonel spor fark etmeksizin benzer kadın/erkek oranlarını görmek mümkündür.


Sporda kadın


Modern zamanların ilki olan 1896 Olimpiyatlarında, kadın sporcuların katılımı yasak iken, son 50 yılda kadınların spora katılımı %1000 oranında artış göstermiştir.

1948 Londra Olimpiyatlarında sporcuların %10 ‘u kadın iken, 2016 Rio Olimpiyatlarında oran %45 olarak saptanmıştır.

Bisiklet ve koşu sporları kadın sporcular arasında en popüler olanlardandır. Avrupa ‘da kadın futbolu hızlı şekilde gelişmekte ve FIFA (Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği) 2026 yılına kadar dünya genelinde 60 milyon kadın futbol sporcusu hedeflemektedir.



Peki kadın ve erkek arasındaki farkın nedeni ne?


Bu konuya dair birçok hipotez mevcut olsa da temelde, hormonal yapının farklı olması ve otonom sinir sisteminin erkek ve kadında farklı özellikler göstermesi bu risk farkını meydana getiriyor olabilir.

Erkeklerde egzersize bağlı ani ölümün en sık nedeni 35 yaşın altında hipertrofik kardiyomiyopati, aritmojenik sağ ventrikül kardiyomiyopatisi vb. yapısal durumlar iken 35 yaş üzerinde en önemli neden koroner arter hastalığı yani damar sertliğidir.

Kadınlarda ise vakaların neredeyse üçte birinde sebep bulunmazken, kalanlar içerisinde ani aritmilere bağlı gelişen ölümler ön sıralarda bulunmaktadır. Koroner damar anomalileri önemli bir diğer nedendir. Kardiyomiyopatiler, erkeklere göre daha az izlense de önemli nedenler arasında sayılabilir. Damar sertliği veya ateroskleroz menopoz öncesi çok daha nadir izlenmektedir.


Kadınlarda riski arttıran özel durumlar nelerdir?


Bilinen risk faktörlerine ek olarak kadınlara has riski arttıran durumlar şunlardır;

· Erken menopoz

· Amenore (adetten kesilme)

· Uzun QT sendromu vb. kanalopatiler

· Uzamış egzersize bağlı kanda sodyum ve potasyum elektrolit bozuklukları

· Adet gören kadınlarda periyodun ilk yarısında EKG’de QT süresini uzatan ilaçların kullanılması (bazı kalp ilaçları, antibiyotik ve mantar ilaçları vb.)

· Koroner arter çıkış ve seyir anomalileri

· Daha çok orta ve ileri yaş kadınlarda izlenen, ‘Kırık Kalp Sendromu’ olarak tanımlanan, aşırı fiziksel veya duygusal stres sonrası gelişebilen Takotsubo Sendromu.


Tüm bu bilgiler ışığında şunu söyleyebiliriz ki kadın kalbi, egzersize bağlı ani kalp durması açısından erkek kalbine göre farklılıklar ve daha düşük bir risk arz etmektedir.

Ancak yapısal hastalıkların daha az oranda olması, farklı aritmik risklerin hesaba katılması ve adet döngüsüne bağlı özel hormonal durumların varlığı nedeniyle spora katılım öncesi kadın atletlerin muayenesi ve risk belirlenmesinde biz kardiyoloji uzmanlarına ek sorumluluklar düşmektedir.


Sağlıklı günler diliyorum.


Dr. Deniz AYTEKİN

Kardiyoloji Uzmanı

Egzersiz Fizyolojisi Doktoru


Kaynakça: Rajan, D., Garcia, R., Svane, J., & Tfelt-Hansen, J. (2021). Risk of sports-related sudden cardiac death in women. European heart journal, ehab833. Advance online publication. https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehab833





56 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör